In 2014 vingen onderwaterrobots bij de Marianentrog een geluid op dat nergens op leek. Een diep gerommel van amper 30 hertz, gevolgd door een metalige piep die oploopt tot 8.000 hertz. Het hele signaal duurt slechts 3,5 seconden, maar het klinkt zo kunstmatig dat onderzoekers het vergeleken met geluidseffecten uit Star Wars. Tien jaar lang wist niemand waar het vandaan kwam.
Het geluid kreeg de naam Western Pacific Biotwang en groeide uit tot een van de grootste raadsels van de moderne oceanografie. Pas in 2024 werd het mysterie gekraakt, met hulp van kunstmatige intelligentie. De oplossing bleek verrassender dan menig theorie die in de tussentijd de ronde deed.
Een geluid als uit een sciencefictionfilm
Onderzoekers van Oregon State University stuurden in 2014 autonome onderwatergliders de wateren rond de Marianentrog in, het diepste punt van alle oceanen. De hydrofoons registreerden daar het vreemde signaal keer op keer. Omdat het lage deel van het geluid leek op de roep van een baleinwalvis, vermoedden de wetenschappers een dierlijke bron. Maar het metalige, bijna synthetische slot paste bij geen enkele bekende soort.
Het geluid dook bovendien het hele jaar door op, terwijl walvissen doorgaans alleen in het paarseizoen roepen. Op internet gingen de speculaties al snel een stuk verder. Van onbekende diepzeewezens tot buitenaardse technologie, het mysterieuze geluid uit de diepste plek op aarde sprak enorm tot de verbeelding.
🔊 Beluister het geluid dat wetenschappers tien jaar bezighield
Speler niet zichtbaar? Beluister de opname hier
Audio: Oregon State University (ORCAA Lab) via SoundCloud. De opname is versneld afgespeeld om het geluid hoorbaar te maken.
Hoe diep is de Marianentrog eigenlijk?
Om te begrijpen waarom dit gebied zo tot de verbeelding spreekt, helpt het om de afmetingen te kennen. De Marianentrog ligt in de westelijke Stille Oceaan, ten oosten van de Filipijnen. Het diepste punt heet de Challenger Deep en ligt op ongeveer 10.935 meter onder het wateroppervlak. Zou je Mount Everest in de trog laten zakken, dan zou de top nog ruim 2 kilometer onder water verdwijnen.
📱 Op mobiel kun je de tabel horizontaal scrollen.
| Locatie | Diepte of hoogte |
|---|---|
| Noordzee (gemiddeld) | 90 meter |
| Gemiddelde diepte wereldoceaan | 3.700 meter |
| Wrak van de Titanic | 3.800 meter |
| Mount Everest (ter vergelijking) | 8.849 meter |
| Challenger Deep, Marianentrog | 10.935 meter |
Op die diepte is het aardedonker, net boven het vriespunt en heerst een verpletterende waterdruk. Toch blijkt zelfs deze extreme omgeving vol leven te zitten, van doorzichtige slakvissen tot reusachtige eencelligen.
De doorbraak kwam van een onverwachte samenwerking
De eerste aanwijzing kwam in 2018, toen onderzoekers van de Amerikaanse oceaandienst NOAA rond de Marianen walvissen telden. Ze spotten tien keer een groep brydevinvissen, een zeldzame en nauwelijks bestudeerde baleinwalvis. Bij negen van die tien waarnemingen klonk tegelijkertijd de kenmerkende Biotwang door de hydrofoons. Dat kon geen toeval meer zijn.
Voor het definitieve bewijs werkte NOAA voor het onderzoek samen met Google. De onderzoekers hadden namelijk bijna 200.000 uur aan onderwateropnames liggen, verzameld sinds 2005. Een mens zou er ruim twintig jaar over doen om alles af te luisteren. Een speciaal getraind AI-model doorzocht de complete database en bevestigde het patroon.
De Biotwang wordt uitsluitend geproduceerd door een specifieke populatie brydevinvissen in de westelijke Stille Oceaan. Wetenschappers vermoeden dat het dient als contactroep, een soort audio-navigatie waarmee de dieren elkaar in de uitgestrekte oceaan terugvinden.
De diepzee blijft vol raadsels zitten
Dat een walvisgeluid tien jaar lang onherkend bleef, zegt veel over hoe weinig we van de oceaan weten. Slechts ongeveer een kwart van de oceaanbodem is tot nu toe in detail in kaart gebracht. Van het oppervlak van Mars bestaan scherpere kaarten dan van de bodem van onze eigen planeet.Het is overigens ook interessant om te zien hoe walvissen slapen.
Ook de Challenger Deep zelf blijft grotendeels onontgonnen terrein. Decennialang stonden er meer mensen op de maan dan dat er mensen de bodem van de trog hadden bereikt. Toen ontdekkingsreiziger Victor Vescovo er in 2019 afdaalde, deed hij op bijna 11 kilometer diepte overigens een ontnuchterende vondst. Tussen het onbekende diepzeeleven lag een plastic tas.
Het raadsel van de Biotwang is opgelost, maar volgens de onderzoekers wachten er nog talloze onbekende geluiden in de archieven. De kans is groot dat de diepste plek op aarde ons de komende jaren opnieuw gaat verrassen.
