Met een paar slimme keuzes in je testament kun je voorkomen dat je kinderen later onnodig veel erfbelasting betalen. Zeker nu veel babyboomers een koopwoning bezitten en in de komende jaren grote vermogens worden overgedragen, is het verstandig om hier tijdig bij stil te staan.
Hoe zorg je ervoor dat jouw nalatenschap zo gunstig mogelijk wordt verdeeld, en wat kun je vandaag al regelen om je nabestaanden financieel te ontlasten?
In theorie is de simpelste manier om erfbelasting te vermijden: je vermogen vóór je overlijden opmaken of weggeven. In de praktijk ligt dat ingewikkelder. Niemand weet precies wanneer hij overlijdt, je wilt financiële zekerheid behouden en vaak zit een groot deel van het vermogen vast in de eigen woning. Daardoor ontkom je er meestal niet helemaal aan dat er erfbelasting betaald moet worden.
Ruime vrijstelling erfbelasting voor partners
Voor partners geldt een ruime vrijstelling van ruim 800.000 euro. Kinderen hebben een veel lagere vrijstelling van iets meer dan 26.000 euro. Over het bedrag daarboven wordt belasting geheven: 10 procent tot een bepaald grensbedrag en 20 procent over het meerdere. Bij doorsnee vermogens kan dat voor kinderen al snel oplopen tot tienduizenden euro’s.
Daar komt bij dat kinderen hun erfdeel vaak pas daadwerkelijk ontvangen na het overlijden van de langstlevende ouder. Dit is wettelijk zo geregeld om te voorkomen dat de achterblijvende partner in financiële problemen komt of het huis moet verkopen. De keerzijde is wel dat de erfbelasting voor de kinderen vaak al eerder betaald moet worden, waarvoor voldoende liquide middelen nodig zijn.
Gelukkig zijn er manieren om die belastingdruk te beperken. Een goed opgesteld testament biedt verschillende opties die je flexibel kunt inzetten, afhankelijk van de situatie op het moment van overlijden.
Een veelgebruikte methode is de verdeling waarbij de langstlevende partner slechts een klein percentage van de erfenis krijgt, bijvoorbeeld 1 procent, terwijl de kinderen de rest erven. In de praktijk ontvangen de kinderen hun deel nog niet direct, maar krijgen ze een vordering op de ouder. Dit kan ertoe leiden dat er bij het eerste overlijden iets meer belasting wordt betaald, maar dat dit bij het tweede overlijden juist wordt gecompenseerd.
Optimaal gebruikmaken van vrijstellingen
Daarnaast bestaan er zogeheten opvul- en afvullegaten. Daarmee kan de langstlevende partner na het overlijden bepalen hoe de erfenis precies wordt verdeeld. Zo kun je optimaal gebruikmaken van vrijstellingen of ervoor zorgen dat zoveel mogelijk vermogen in de lagere belastingschijf valt. Dit voorkomt dat er onnodig belasting wordt betaald terwijl er nog ruimte is binnen gunstige tarieven.
Ook een uitsluitingsclausule kan belangrijk zijn. Daarmee zorg je dat het geërfde vermogen privébezit van je kind blijft, ook bij een scheiding. Zonder zo’n bepaling kan het vermogen via een ex-partner uiteindelijk in een andere familie terechtkomen.
Een andere constructie is de tweetrapsmaking. Dit voorkomt dat er hoge erfbelasting moet worden betaald als een kind overlijdt voordat de langstlevende ouder er niet meer is. Normaal gesproken zouden broers en zussen dan een hoog tarief betalen. Met deze regeling wordt het vermogen fiscaal behandeld alsof het rechtstreeks van de ouder komt, waardoor het lagere tarief voor kinderen geldt.
Belastingvrij schenken aan je kinderen
Naast testamentaire oplossingen kun je ook tijdens je leven al maatregelen nemen. Jaarlijks kun je een bepaald bedrag belastingvrij schenken aan je kinderen. Dit verlaagt je vermogen en dus de toekomstige erfbelasting.
Voor wie vooral vermogen in een woning heeft, kan een papieren schenking uitkomst bieden. Daarbij schenk je een bedrag op papier, terwijl het geld feitelijk nog niet wordt overgemaakt. Je moet dan wel jaarlijks rente betalen aan je kind, wat financiële ruimte vereist.
Verder zijn er constructies zoals een familiehypotheek, waarbij ouders hun kinderen helpen bij het kopen van een huis, of een lening van kinderen aan ouders. In dat laatste geval kan de opgebouwde schuld later worden verrekend met de waarde van de woning, waardoor de belastbare nalatenschap lager uitvalt.
Kortom, met de juiste planning en advies kun je de erfbelasting aanzienlijk beperken en je nabestaanden veel financiële zorgen besparen.
