Wie komend weekend op vakantie op Hawaï verblijft, maakt een serieuze kans om een lavafontein van honderden meters hoog te zien. Onderzoekers hebben het tijdvak namelijk al ingetekend op de kalender, iets wat bij vulkanen zelden zo nauwkeurig lukt.
Het Hawaiian Volcano Observatory van de Amerikaanse geologische dienst USGS meldde op woensdag 5 augustus 2026 dat de volgende uitbarsting van de Kilauea tussen 8 en 13 augustus wordt verwacht. Dat tijdvak begint dus aanstaande zaterdag.
Voorspellingen op dagniveau klinken vreemd bij een vulkaan, maar de Kilauea gedraagt zich al ruim anderhalf jaar volgens een herkenbaar ritme. Metingen aan het aardoppervlak verraden vrij precies wanneer de druk onder de top opnieuw hoog genoeg oploopt.
Op dit moment ligt de uitbarsting stil en staat het waarschuwingsniveau op advisory, de op een na laagste trede van vier. Camera’s zien ’s nachts wel een zwakke tot matige gloed uit de noordelijke opening komen.
De bodem zwelt op als een ballon
Kern van de voorspelling is de zogeheten tilt, oftewel de minieme kanteling van het aardoppervlak rondom de krater Halemaumau. Instrumenten bij het meetstation Uekahuna registreerden sinds het einde van de vorige episode een opzwelling van 9,1 microradialen, waarvan 1,7 in het afgelopen etmaal. Zo’n opzwelling ontstaat doordat verse magma zich ondergronds ophoopt en de top van de vulkaan letterlijk omhoog duwt.
Tijdens episode 52 zakte het maaiveld juist 14,4 microradialen weg, ongeveer evenveel als er nu weer bij moet komen voordat het systeem overloopt. Onderzoekers vergelijken dat proces met een ballon die zich langzaam vult totdat de spanning nergens anders heen kan. Naast de kanteling houden ze ook de trillingen en de gasuitstoot in de gaten, omdat die samen een compleet beeld geven van wat er kilometers dieper gebeurt.
Eerder deze week leek het even de verkeerde kant op te gaan. Ruim een dag lang daalde de bodem licht, waardoor het verwachte tijdvak opschoof van 6 tot 13 augustus naar 8 tot 13 augustus. Sinds dinsdagochtend stijgt de grond weer gestaag en nam de trilling onder de top licht toe, met kleine pieken die elkaar om de tien tot dertig minuten opvolgen. Wat het beeld verder compleet maakt, is een scheur die op 30 juli boven de zuidelijke opening openging en sindsdien af en toe rood oplicht.
Tekst gaat verder onder de post.
Lavafonteinen tot 150 meter hoogte
De vorige uitbarsting geeft een aardig idee van wat bezoekers deze keer kunnen verwachten. Episode 52 begon op 28 juli rond kwart over zeven ’s avonds lokale tijd en stopte abrupt om 2.36 uur in de nacht erna, na iets meer dan zeven uur spektakel. Uit de noordelijke opening spoot lava tot ongeveer 150 meter boven de grond, terwijl de zuidelijke opening niet meedeed en aan het eind alleen wat vlammen liet zien.
Tekst gaat verder onder de afbeelding.
Boven de krater reikte de pluim tot bijna 5.800 meter boven zeeniveau, hoger dan menig verkeersvliegtuig kruist. Fijn vulkanisch glas dwarrelde daarna neer, waaronder de befaamde haren van Pele, dunne draden die ontstaan wanneer lavadruppels in de lucht uitrekken. Het grootste deel daarvan kwam terecht in het afgesloten gebied van het nationale park ten zuidwesten van de openingen.
Bezoekers hoeven zich over de lava zelf weinig zorgen te maken, omdat het hele schouwspel zich binnen een gesloten zone afspeelt die al sinds 2007 verboden terrein is. Riskanter is het gas, want de top blaast dagelijks 1.000 tot 5.000 ton zwaveldioxide de lucht in. Vanaf 23 december 2024 telde de vulkaan al 52 van deze episodes, die zelden langer duren dan twaalf uur en gescheiden worden door pauzes van soms meer dan drie weken.
