Wie fulltime werkt, verwacht flink meer over te houden dan iemand zonder baan. Toch blijkt het verschil tussen bijstand en modaal inkomen kleiner dan veel mensen denken, zeker bij gezinnen met kinderen.
Dat ligt niet aan de uitkering zelf, maar aan alles wat erbovenop komt. We zetten een alleenstaande en een gezin in de bijstand naast Jan Modaal en rekenen alles door, van zorgtoeslag tot kindgebonden budget.
Verschil tussen bijstand en modaal inkomen op een rij
De bijstand is gekoppeld aan het minimumloon en gaat elk half jaar omhoog. Een alleenstaande van 21 jaar of ouder zonder huisgenoten krijgt sinds 1 juli 1.419,46 euro netto per maand. Voor een stel, met of zonder kinderen, is dat 2.027,79 euro. In beide bedragen zit de vakantietoeslag al verwerkt.
Het modale inkomen is geen gemiddelde. Het is het salaris dat het Centraal Planbureau als ijkpunt gebruikt voor koopkrachtplaatjes. Dit jaar ligt dat op 48.000 euro bruto inclusief vakantiegeld, wat netto neerkomt op ongeveer 3.100 euro per maand. Voor het gezin gaan we uit van Jan Modaal als enige verdiener.
Kijk je alleen naar het netto inkomen, dan houdt Jan Modaal zo’n 1.680 euro per maand meer over dan een alleenstaande in de bijstand. Vergelijk je zijn gezin met een gezin in de bijstand, dan is het verschil ruim 1.070 euro. Dat komt doordat een stel in de bijstand een hogere uitkering krijgt, terwijl het salaris van Jan Modaal gelijk blijft. Daar stopt de rekensom alleen niet
Toeslagen maken het gat kleiner
Wie in de bijstand zit, krijgt vrijwel altijd de maximale zorgtoeslag. Dat is 129 euro per maand voor een alleenstaande en 246 euro voor een stel. Jan Modaal krijgt als alleenstaande niets. Met een partner zonder inkomen blijft er nog zo’n 36 euro over, omdat voor stellen een hogere inkomensgrens geldt.
Bij gezinnen speelt het kindgebonden budget een grote rol. Met twee kinderen en een laag inkomen is dat maximaal 5.160 euro per jaar, ofwel 430 euro per maand. Boven een gezamenlijk toetsingsinkomen van 39.141 euro wordt het afgebouwd, waardoor het gezin van Jan Modaal nog ongeveer 375 euro krijgt. De kinderbijslag is voor iedereen gelijk en hangt alleen af van de leeftijd van de kinderen.
Zet je alles naast elkaar, dan ziet de rekensom er zo uit. Voor het gezin gaan we uit van twee kinderen tussen 6 en 11 jaar.
Mobiele gebruikers kunnen de onderstaande tabel horizontaal scrollen.
Alleenstaande
| Per maand | Bijstand | Modaal |
|---|---|---|
| Netto inkomen | € 1.419 | € 3.100 |
| Zorgtoeslag | € 129 | € 0 |
| Totaal | € 1.548 | € 3.100 |
| Verschil | € 1.552 | |
Gezin met twee kinderen
| Per maand | Bijstand | Modaal |
|---|---|---|
| Netto inkomen | € 2.028 | € 3.100 |
| Zorgtoeslag | € 246 | € 36 |
| Kinderbijslag | € 239 | € 239 |
| Kindgebonden budget | € 430 | € 375 |
| Totaal | € 2.943 | € 3.750 |
| Verschil | € 807 | |
Afgeronde bedragen zonder huurtoeslag. Kinderen van 6 tot en met 11 jaar, Jan Modaal als enige verdiener.
Bronnen Gemeente Den Haag, bijstand (juli 2026) · Raisin, modaal (2026) · Belastingdienst, zorgtoeslag (2026) · AFAS, kindgebonden budget (2026) · RekenmachinePro, kinderbijslag (2026) · Belastingdienst, huurtoeslag (2026)
Het gat met Jan Modaal is voor een gezin in de bijstand dus ongeveer 800 euro per maand, tegen ruim 1.550 euro voor een alleenstaande. Dat komt doordat de kindregelingen bij lage inkomens volledig worden uitbetaald. Bij Jan Modaal worden ze juist afgebouwd.
De huurtoeslag staat niet in de tabel, omdat die sterk van je huur afhangt. Een alleenstaande in de bijstand met een kale huur vanaf 932,93 euro krijgt ruim 520 euro per maand, terwijl Jan Modaal vrijwel niets krijgt. Het verschil zakt dan naar ruim 1.000 euro. Ook gezinnen in de bijstand krijgen huurtoeslag, waardoor hun gat nog verder slinkt.
Wat niet in de rekensom staat
Gemeenten schelden mensen met een inkomen rond de bijstandsnorm vaak een deel van de gemeentelijke belastingen kwijt, zoals de afvalstoffenheffing. Welke heffingen precies, verschilt per gemeente. Daarnaast zijn er lokale minimaregelingen. Een voorbeeld is de Ooievaarspas in Den Haag, die geldt tot 150 procent van de bijstandsnorm.
Daar staat tegenover dat de bijstand strenge voorwaarden kent. Een alleenstaande mag maximaal 8.000 euro vermogen hebben en er geldt een arbeidsplicht. Woon je met andere volwassenen samen, dan gaat de uitkering bovendien omlaag door de kostendelersnorm.
Jan Modaal heeft die beperkingen niet. Hij bouwt via zijn werkgever meestal pensioen op, mag onbeperkt sparen en heeft zicht op loonsverhoging. Dat verschil zie je niet terug in een maandbedrag. Op de lange termijn telt het wel zwaar mee.
Loont werken dan nog wel?
Het verhaal dat werken tegenwoordig niet loont, blijkt hardnekkig. Toch concludeert het Nibud dat de stap van een uitkering naar werk voor vrijwel alle huishoudens financieel gunstig uitpakt. Het hogere loon weegt bijna altijd zwaarder dan de toeslagen die je kwijtraakt.
Het knelt vooral bij kleine banen. Wie maar een paar uur werkt, ver moet reizen of weinig onkostenvergoeding krijgt, ziet de winst deels verdampen aan reiskosten, kinderopvang en werkkleding. Bij een fulltime modaal salaris speelt dit nauwelijks.
De conclusie is dus genuanceerder dan de kreten op sociale media. Jan Modaal houdt duidelijk meer over, maar het verschil is kleiner dan de nettolonen doen vermoeden. Vooral bij gezinnen met kinderen en een hoge huur wordt het gat opvallend klein.
