Geld opnemen wordt vanaf 2027 wettelijk gratis, maar niet voor iedereen

Betaal je over twee jaar nog steeds niets als je geld uit de muur haalt? Die vraag is minder vanzelfsprekend dan hij lijkt, want de afspraak die gratis geld opnemen nu regelt heeft een einddatum. Die valt op 7 april 2027.

Er komt iets voor in de plaats en dat verandert de spelregels op een manier die de meeste rekeninghouders nog niet doorhebben. Voor een deel van hen pakt het gunstig uit. Voor een andere groep juist niet.

Van vrijwillige afspraak naar wettelijke plicht

Sinds april 2022 ligt de toegang tot contant geld vast in het Convenant Contant Geld. Dat is een vrijwillige afspraak tussen de grote banken, De Nederlandsche Bank, winkeliers, horeca, consumentenorganisaties en geldverwerkers. Het convenant geldt vijf jaar en loopt daarmee tot 2027.

In het convenant stond ook dat DNB en het ministerie van Financiën zouden uitzoeken hoe het publieke belang van contant geld daarna geborgd moest worden. Dat onderzoek verscheen in mei 2023 onder de naam TICKET. De conclusie was helder. Op basis van vrijwillige afspraken blijft de geldinfrastructuur op lange termijn niet overeind.

Daarop volgde de Wet chartaal betalingsverkeer. De Tweede Kamer nam die op 4 februari 2026 aan, de Eerste Kamer stemde op 19 mei 2026 in. De ingangsdatum wordt per koninklijk besluit bepaald en staat formeel nog niet vast, maar de verwachting is dat de wet in de loop van 2027 gaat gelden.

De wet legt drie dingen vast. Banken met meer dan drie miljoen rekeninghouders moeten een landelijk dekkend netwerk van geldautomaten in stand houden. 

Banken met meer dan 50.000 rekeninghouders moeten hun particuliere klanten gratis toegang geven tot dat netwerk, waarbij voor ondernemers maximumtarieven gaan gelden. En klanten van banken met meer dan 500.000 rekeninghouders moeten voortaan ook biljetten kunnen storten, voor particulieren zonder kosten.

Dit betaal je nu bij de grote banken voor geld opnemen

Op dit moment verschilt het flink wat een opname kost, afhankelijk van je bank, je pakket en de automaat waar je staat. In de tabel staan de tarieven zoals de banken die zelf publiceren.

📱 Op mobiel kun je de tabel horizontaal scrollen.

Tarieven voor particuliere betaalpassen, peildatum januari 2026. Zakelijke tarieven en tarieven voor vreemde valuta wijken af.

Opvallend is dat het bedrag niet altijd aan de bank hangt maar aan het pakket. Het goedkopere ING OranjePakket met korting scheelt jaarlijks een paar euro aan pakketkosten, maar rekent per opname 80 cent. Wie vaker dan een keer of zes per jaar geld haalt is met dat pakket dus duurder uit.

Voor deze groepen blijft opnemen geld kosten

De wetgever spreekt over een chartale basisinfrastructuur. Dat is in de praktijk het netwerk van Geldmaat, de gezamenlijke onderneming van ABN AMRO, ING en Rabobank met bijna 4000 automaten en afstortkluizen. Automaten die daar niet bij horen vallen ook niet onder de gratis toegang.

Dat raakt vooral wie geld haalt bij een automaat van bijvoorbeeld GWK Travelex of Euronet, vaak te vinden op stations, luchthavens en in toeristische straten. Rabobank rekent voor zulke automaten 75 cent per opname voor klanten met een Direct, Basis of Studentenpakket. Ook de toeslag die de eigenaar van de automaat zelf op het scherm aanbiedt blijft gewoon bestaan.

Een tweede groep zijn de grootgebruikers. ABN AMRO laat particulieren tot 17.500 euro per kalenderjaar kosteloos opnemen. Boven die grens kost elke opname vijf euro plus een half procent over het opgenomen bedrag.

En dan de ondernemers. Voor hen wordt contant geld opnemen en storten niet gratis maar gebonden aan maximumtarieven. Afstorten via een stortautomaat kost bij ING op dit moment 5,08 euro per storting plus 0,26 procent van het bedrag, bij Rabobank 4,50 euro plus zes cent per biljet. Kleine banken met minder dan 50.000 rekeninghouders zijn helemaal vrijgesteld van de plicht.

Gratis opnemen, maar wel verder lopen

Gratis toegang zegt niets over de afstand tot de dichtstbijzijnde automaat. Daarvoor geldt de vijf kilometer norm uit 2006, die voorschrijft dat vrijwel iedereen binnen hemelsbreed vijf kilometer contant geld moet kunnen opnemen. Tussen de grootbanken en DNB is afgesproken dat maximaal 0,3 procent van de Nederlanders daarbuiten mag vallen.

Die norm gaat straks in de wet staan, maar hij is ruim. In dunbevolkte gebieden betekent vijf kilometer hemelsbreed al snel een flink stuk rijden. Het aantal automaten daalt bovendien al jaren, terwijl nog maar ongeveer 1 op de 5 kassabetalingen contant gaat.

Niet iedereen in de sector is blij met de constructie. Knab, bunq, Revolut, Triodos en Van Lanschot Kempen waarschuwden gezamenlijk dat verplichte deelname aan Geldmaat de drie grootbanken volledige controle geeft over prijzen en voorwaarden. Als die kosten stijgen zitten kleinere banken klem tussen hun marge en hun tarieven.

Onder de streep is het nieuws voor de meeste particulieren goed. Wat nu nog een afspraak is die kan aflopen wordt een plicht waar DNB op toeziet. Maar wie regelmatig meer dan 17.000 euro per jaar opneemt, een kortingspakket heeft of gewend is aan de automaat op het station, doet er verstandig aan de tarieven van zijn eigen bank er nog eens bij te pakken.