Je gaat even snel wat halen. Brood, melk, misschien wat vlees. Tien minuten, hooguit. Maar ergens tussen de koekjesafdeling en de speciale hoek met aanbiedingen verdwijnt er toch weer een tientje extra van je rekening. Geen toeval, want de supermarkt is ontworpen om je zoveel mogelijk te laten kopen.
Nederlanders geven gemiddeld zo’n 585 euro per maand uit aan boodschappen, blijkt uit onderzoek van ABN AMRO. Dat is ruim 7.000 euro per jaar. Wie structureel 10 tot 15 procent bespaart door slimmer te winkelen, houdt op jaarbasis al snel 700 tot 1.000 euro over. En het begint met iets simpelers dan je denkt, namelijk je looproute door de winkel.
Hoe de supermarkt jouw route stuurt
Supermarkten zijn geen neutrale ruimtes. Elk schap, elke geur en elke indeling is het resultaat van uitgebreid gedragsonderzoek. Gedragswetenschappers omschrijven dit als keuzearchitectuur, de manier waarop de omgeving je onbewuste beslissingen stuurt. Je denkt dat je kiest, maar de winkel heeft al lang bepaald welke kant je op loopt.
De zuivel staat bijna altijd achterin. Brood en vlees liggen ver uit elkaar. Dat is geen toeval. Basisproducten die iedereen nodig heeft, worden bewust ver van de ingang geplaatst. Zo loop je langs zoveel mogelijk schappen voor je bij je doel aankomt. Hoe langer je in de winkel bent, hoe meer je koopt. Uit onderzoek blijkt dat het verplaatsen van categorieën in een winkel het aantal ongeplande aankopen met 7,2 procent verhoogt.
Ook de winkelwagen werkt tegen je. Grotere wagentjes geven het gevoel dat je nog weinig hebt gepakt, waardoor je sneller geneigd bent om extra producten toe te voegen. En dan zijn er nog de kassazone, de speciale kopstellingen en de rustige achtergrondmuziek die er bewust voor zorgen dat je langzamer loopt.
Besparen op boodschappen met een vaste route
De simpelste tegenzet is ook de meest effectieve, bepaal van tevoren welke route je loopt en houd je eraan. Wie doelgericht winkelt in plaats van de winkel van voor naar achter te verkennen, maakt minder oogcontact met aanbiedingen waar hij niet op zat te wachten. Geen oogcontact betekent minder impulsaankopen en minder impulsaankopen betekent een lagere bon.
Een besparing van 10 tot 15 procent klinkt bescheiden, maar telt snel op. Voor een stel zonder kinderen dat maandelijks zo’n 485 euro uitgeeft, betekent dat een jaarlijkse besparing van 580 tot 875 euro. Cijfers van het NIBUD staven deze berekening. Dat is zonder over te stappen naar een goedkopere supermarkt, en zonder te minderen in kwaliteit.
Vijf gewoontes die het verschil maken
Een vaste route is het fundament, maar er zijn een paar gewoontes die het resultaat versterken. Wie altijd met een lijstje winkelt en dat van tevoren op volgorde van de winkelroute zet, bespaart niet alleen geld maar ook tijd. Combineer dat met op de laagste schappen kijken, waar de goedkoopste huismerken staan en je haalt direct resultaat.
Ga bij voorkeur niet met honger naar de supermarkt. Een leeg gevoel zorgt voor meer impulsaankopen, omdat de hersenen op zoek gaan naar snelle bevrediging. Wie verzadigd de winkel instapt, beoordeelt producten rationeler. Winkel ook bij voorkeur op rustige momenten: minder drukte betekent minder prikkels en minder verleidingen bij de kassa.
Online boodschappen doen is de ultieme routetruc: je ziet alleen wat je zoekt, er is geen muziek, geen geur van vers brood en geen kassazone. Onderzoek laat zien dat mensen bij online bestellingen structureel minder impulsaankopen doen dan in de fysieke winkel.
Doe minder vaak boodschappen. Wie drie keer per week naar de supermarkt gaat in plaats van een enkele keer, loopt drie keer het risico op extra aankopen. Een goede weekplanning maakt een grote boodschappenronde mogelijk, wat de meeste mensen ook gewoon prettiger vinden. Op deze manier kun je besparen op je vaste lasten.
De supermarkt is een verkoopomgeving, gebouwd om zoveel mogelijk uit je portemonnee te halen. Maar wie weet hoe het spel werkt, kan het in zijn voordeel laten draaien. Een vaste route, een lijst op volgorde en een volle maag, drie dingen die samen meer opleveren dan welke aanbieding dan ook.
